STEP – Biotechnologie: impuls dla przełomowych technologii i odporności przemysłu w Europie

W ciągu ostatniej dekady sektor biotechnologiczny rozwijał się ponad dwukrotnie szybciej niż gospodarka Unii Europejskiej. Trend wzrostowy utrzymuje się – do 2034 roku globalna wartość branży ma się podwoić. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na rozwiązania biotechnologiczne o międzynarodowym potencjale, Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP) oraz Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBR) prowadzą nabory w ramach programu STEP – Biotechnologie, finansowanego z Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG). Program wpisuje się w działania Unii Europejskiej na rzecz wzmacniania autonomii strategicznej w obszarze technologii krytycznych.

Polski sektor biotechnologiczny znajduje się w fazie dynamicznego wzrostu. Działa w nim ok. 200 firm, a nakłady na działalność badawczo-rozwojową przekroczyły 1,7 mld zł. Wartość rynku szacowana jest na ok. 15 mld zł, przy średnim tempie wzrostu na poziomie 10% rocznie.

Jednocześnie Europa, mimo silnego zaplecza naukowego, nadal pozostaje w tyle za globalnymi liderami – Stanami Zjednoczonymi i Chinami. Wśród głównych barier wskazuje się ograniczony dostęp do kapitału oraz wolniejsze procedury badań klinicznych.

Europa zależna od importu – rosnące wyzwania systemowe

Zgodnie z raportem Sojuszu na rzecz Leków Krytycznych (luty 2025), szacuje się, że nawet 80% substancji czynnych wykorzystywanych w lekach dostępnych w europejskich aptekach pochodzi z importu z Azji, głównie z Chin i Indii.

Sektor biotechnologii w Europie ma ogromny potencjał, jednak jego rozwój wciąż ograniczają bariery strukturalne. Innowatorzy i zespoły badawcze pozostają rozproszeni, a brak jednolitych ram regulacyjnych oraz skutecznej koordynacji sprawia, że wiele przełomowych projektów nie trafia na rynek. Paradoksalnie, mimo silnej bazy naukowej i dostępu do rynku liczącego 450 milionów konsumentów, Unia Europejska w coraz większym stopniu uzależnia się od zewnętrznych dostaw surowców farmaceutycznych i technologii.

STEP – odpowiedź na wyzwania i budowanie odporności

Program STEP (Platformy Technologii Strategicznych dla Europy) odpowiada na te wyzwania, koncentrując wsparcie na technologiach krytycznych.

Jak podkreśla prezes PARP Krzysztof Gulda: „STEP nie tworzy niezależności wprost – buduje warunki, które ją umożliwiają. W ramach Platformy Technologii Strategicznych dla Europy biotechnologia została wskazana jako obszar strategiczny, co oznacza koncentrację wsparcia na technologiach krytycznych, takich jak biotechnologia medyczna, produkcja farmaceutyczna oraz zaawansowane technologie biologiczne o znaczeniu systemowym. Kluczowa zmiana zachodzi jednak na poziomie przedsiębiorstw – program zwiększa odporność firm biomedycznych, umożliwiając rozwój własnych zdolności produkcyjnych zamiast opierania się na zewnętrznych dostawcach, wspierając wdrożenia i skalowanie technologii, a także pozwalając na dywersyfikację działalności – od badań po produkcję i komercjalizację. Dzięki temu wsparcie nie dotyczy wyłącznie pojedynczych projektów, ale budowy trwałych kompetencji technologicznych i przemysłowych”.

Zastępczyni dyrektora NCBR, Bożena Lublińska-Kasprzak dodaje: „Rynek innowacji biomedycznych jest bardzo kosztochłonny, a programy takie jak STEP pomagają firmom w prowadzeniu prac badawczo-rozwojowych. W naborach STEP jako NCBR kierujemy środki i na innowacje przynajmniej w skali Europy, i na wytworzenie zdolności do realnego ograniczenia strategicznych zależności UE od państw trzecich. One stanowią impuls do przyspieszenia, do realnych działań, które mają się przełożyć na korzyści dla całej Europy.”

Nowy nabór – technologie krytyczne w centrum wsparcia PARP

Ogłoszono nabór: „STEP Biotechnologie – Innowacyjne technologie krytyczne”.

W ramach programu wspierane są projekty inwestycyjne dotyczące technologii krytycznych, które wnoszą na rynek wewnętrzny (Europejski Obszar Gospodarczy oraz Szwajcaria) innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym.

Wsparcie obejmuje dwa kluczowe obszary: wytwarzanie innowacyjnych technologii krytycznych lubelementów ich odpowiednich łańcuchów wartości.

Wytwarzanie innowacyjnych technologii krytycznych obejmuje:

• tworzenie nowych linii produkcyjnych,
• budowę zakładów typu „first-of-a-kind”,
• rozbudowę lub zmianę przeznaczenia istniejących zakładów,
• skalowanie procesów produkcyjnych,
• wdrażanie zaawansowanych mechanizmów kontroli jakości.

W przypadku elementów łańcucha wartości projekt powinien dotyczyć:

• produkcji produktów końcowych technologii krytycznych,
• wytwarzania komponentów i maszyn wykorzystywanych w tych technologiach,
• przetwarzania surowców krytycznych (zgodnie z regulacjami UE),
• świadczenia wyspecjalizowanych usług wspierających rozwój i produkcję.

Warunkiem uzyskania wsparcia jest wykazanie znaczącego potencjału gospodarczego projektu – jego wpływ musi wykraczać poza dotychczasową działalność przedsiębiorstwa i oddziaływać na rynek wewnętrzny UE, m.in. poprzez wzrost eksportu, tworzenie miejsc pracy czy efekty spillover w innych państwach członkowskich.

O dofinansowanie mogą ubiegać się przedsiębiorstwa – zarówno MŚP, jak i duże firmy, w tym także podmioty o statusie small mid-caps oraz mid-caps.

Biotechnologia – szeroki zakres zastosowań

Zakres kwalifikujących się projektów obejmuje kluczowe obszary współczesnej biotechnologii, w tym:

• techniki procesów biotechnologicznych (m.in. fermentacja w bioreaktorach, biofiltracja, biokataliza, bioremediacja),
• technologie genowe i RNA (terapie genowe, wektory wirusowe),
• bioinformatykę (analiza genomów, modelowanie procesów biologicznych, personalizowana genomika),
• nanobiotechnologię (systemy dostarczania leków, diagnostyka, biosensory).

Harmonogram i budżet

• Start naboru: 23 kwietnia 2026 r.
• Zakończenie naboru: 18 czerwca 2026 r.
• Budżet konkursu: 150 mln zł.
• Dofinansowanie projektu: do 150 mln zł.

Program STEP – Biotechnologie stanowi jeden z najważniejszych instrumentów wzmacniania europejskiej suwerenności technologicznej w obszarze nauk o życiu. Dzięki ukierunkowanemu wsparciu inwestycji, wdrożeń i skalowania, umożliwia firmom nie tylko rozwój innowacji, ale także budowę pozycji konkurencyjnej na globalnym rynku.

Planowane nabory NCBR

Narodowe Centrum Badań i Rozwoju ogłosi 8 maja nabory STEP w obszarze biotechnologii. Technologie krytyczne oraz technologie ich łańcuchów wartości będą rozwijane w ramach projektów badawczo-rozwojowych, obejmujących badania przemysłowe i prace rozwojowe albo tylko prace rozwojowe. Projekty te będą dofinansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w dwóch ścieżkach:

• Ścieżka A – dla projektów badawczo-rozwojowych, które wnoszą na rynek wewnętrzny UE innowacyjny lub najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym (wymagana jest kombinacja co najmniej dwóch z tych elementów),
• Ścieżka B – dla projektów badawczo-rozwojowych, które przyczyniają się do ograniczania lub zwalczania strategicznej zależności Unii.

Nabór wniosków o dofinansowanie w Ścieżce A rozpocznie się 6 lipca i potrwa do 7 września 2026, natomiast w Ścieżce B – rozpocznie się 13 lipca i potrwa do 16 września 2026.